Harderwijk binnen het graafschap en hertogdom Gelre (1025-1543)

In 1231 schonk Otto II, graaf van Gelre en Zutphen, aan de nederzetting ‘Herderewich’ stads- en marktrechten. Dat betekende o.a. dat Herderewich muren om haar nederzetting mocht bouwen.

Hoogstraat

Waarschijnlijk is de oudste kern van de stad gelegen in de Hoogstraat. Boeren die bij Selhorst woonden, werden door overstromingen gedwongen op hoger gelegen gronden te gaan wonen, dat was in de omgeving van de Hoogstraat. Bij archeologisch onderzoek in 2014, werd op de kruising van de Hondegatstraat en de Hoogstraat op twee meter diepte een oud straatniveau aangetroffen. Dit bestond uit kleine stammetjes die dwars op de Hoogstraat waren gelegd. Deze houten weg lag toen bijna een meter hoger dan het oorspronkelijk maaiveld in het zuidwesten van de stad. Een ander archeologisch onderzoek in de Vijhestraat in 2007, toont aan dat deze omgeving vanaf de 10e eeuw bewoning kende, afgewisseld door akkerbouw en andere bedrijvigheid. Ook kwam er een 13e eeuwse gracht tevoorschijn, net als een waterput uit dezelfde tijd.

Academiestraat

In de Academiestraat werd in 2009 een spieker blootgelegd, een gebouwtje van 2,5 bij 4,5 meter. Dit werd gebruikt als opslagplaats voor granen, bestemd voor een brouwerij. Ook zijn er beerputten aangetroffen met veel glazen flessen en allerlei drinkgerei. Het vermoeden bestaat dat er in deze straat een herberg stond. De materialen die opgegraven zijn gaan terug tot het jaar 1350.

Stadsuitbreiding

Samengevat kunnen we zeggen dat het oudste deel van de stad zich bevond aan beide zijden langs de Hoogstraat, maar ook rondom de Vijhestraat. Rond 1315 kwam in zuidwestelijke richting een eerste stadsuitbreiding tot stand. Er werd een nieuwe parochiekerk gesticht, de huidige Grote Kerk. Het Minderbroedersklooster kwam binnen de wallen te liggen. Rond 1425 bij een tweede uitbreiding in noordelijke richting (Vischmarkt, Keizerstraat) kwam het Agnietenklooster binnen de muren te liggen.