Zoek binnen de website
Gebouwd erfgoed
Harderwijk en Hierden beschikken over veel monumenten (erfgoed). In Hierden gaat het veelal om boerderijen, in Harderwijk zijn het een aantal monumentale panden. Het is belangrijk dat deze behouden blijven vanwege hun historische, wetenschappelijke, industrieel-archeologische of andere sociaal-culturele waarde. Op de Open Monumentendagen (tweede volle weekend in september) zijn veel van de monumenten te bezichtigen.
In onderstaand overzicht vind je een korte omschrijving van ons erfgoed
Historie van Harderwijk / Hierden
Historie Harderwijk
De prehistorie (tot ± 12 v. Chr)
1Over de geschiedenis van Harderwijk en Hierden in de prehistorie, Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen is weinig bekend. Het […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Harderwijk binnen het graafschap en hertogdom Gelre (1025-1543)
1025In 1231 schonk Otto II, graaf van Gelre en Zutphen, aan de nederzetting ‘Herderewich’ stads- en marktrechten. Dat betekende o.a. […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Stadsmuren en poorten (13e eeuw)
1200Op 11 juni 1231 werd Harderwijk een echte stad. Graaf Otto II gaf de nederzetting Herderewich stadsrechten. Stadsrechten betekenden toen […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Hanzestad Harderwijk (vanaf ±1280)
1280Handelsstad In de drie eeuwen na het verwerven van stadsrechten wordt Harderwijk steeds meer een handelsstad. De stad lag aan […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Kloosters in Harderwijk (14e -16e eeuw)
1300In de late middeleeuwen waren er meerdere kloosters in Harderwijk. Aan de rand van de Vischmarkt stond het Agnietenklooster. De […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Latijnse school (vanaf 1440)
1440In de 14e tot begin 16e eeuw telde Harderwijk ongeveer 3.000 inwoners. Voor hen bestond slechts één school, de parochieschool. […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Grote stadsbrand (1503)
1503Op 31 juli 1503 brandde Harderwijk tot op de grond toe af. Van Harderwijk bleef niets veel over dan een […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Harderwijk onderdeel gewest Gelderland (1543 – ± 1795)
1543De Hanze werd in de loop van de 16e eeuw minder belangrijk; ze werkten niet meer goed samen en bovendien […]
Lees verder
Historie Harderwijk
De Munt (1584-1806)
1584Als gevolg van de opkomst van het protestantisme werden in 1580 de kloosters eigendom van de stad. Het klooster van […]
Lees verder
Historie Harderwijk
De universiteit van Harderwijk (1648-1811)
1648Tussen 1648 en 1811 had Harderwijk een universiteit. Restanten daarvan zijn nog zichtbaar in de Academiestraat, het Linnaeustorentje, de Catharinakapel, […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Joodse gemeenschap (vanaf 1657)
1657Aan het eind van de zestiende eeuw woonde er in Harderwijk een klein groepje joden. Nog in 1657 werd echter een […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Het rampjaar 1672
1672Bij ‘bezetting’ denken we vaak aan 1940–1945, maar ook in 1672 kreeg Harderwijk ermee te maken. De Nederlanden verkeerden in […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Patriottentijd 1784-1794
1784Na het vertrek van de Fransen in 1673 werd Willem III stadhouder. Hij overleed in 1702; kinderloos. Veel gewesten waaronder […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Bataafs-Franse tijd (1794-1813)
1794In 1795 ging de Republiek van de Zeven Verenigde Nederlanden ten onder. Die republiek bezweek onder het geweld van Franse […]
Lees verder
Historie Harderwijk
De val van de toren (1797)
1797De Grote Kerk op het Kerkplein was vroeger veel groter en hoger dan tegenwoordig. Het was zelfs jarenlang de grootste […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Visserij (19e eeuw)
1801Tot de bouw van de Afsluitdijk in 1932 leefde een flink aantal gezinnen van wat de Zuiderzee te bieden had. […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Koloniaal Werfdepot (1815-1909)
1815Na de Bataafs-Franse tijd kwamen de gebouwen in de Smeepoortstraat in 1815 in gebruik bij het Depot-Bataillon van de Troupes […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Garnizoensstad (1909-1994)
1909Het vertrek van de koloniale militairen in het voorjaar van 1909 was een zware klap voor de Harderwijker economie. Onder […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Harderwijk en de Belgische vluchtelingen (1914-1918)
1914Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog telde Harderwijk zo’n 7.500 inwoners – een rustig stadje aan de Zuiderzee. Toen […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Toerisme
1925Toerisme en toeristen zijn niet meer weg te denken uit Harderwijk. Ieder jaar bezoeken zo’n drie miljoen mensen uit binnen- […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Tweede Wereldoorlog (1940-1945)
1940Harderwijk merkte de eerste tijd niet veel van de oorlog die in 1940 uitbrak. Het opvallendste was de evacuatie van […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Groei van Harderwijk na de 2e Wereldoorlog
1950Het stedelijk gebied van Harderwijk bestond tot en met de tweede wereldoorlog bijna uitsluitend uit het gebied dat “binnen de […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Romeinen (tot ± 476 n. Chr.)
2Ongeveer vijftig jaar vóór het begin van onze jaartelling drongen de Romeinen het zuiden van België binnen. In de jaren […]
Lees verder
Historie Harderwijk
Vroege middeleeuwen (550-1000 n. Chr.)
550Het ontstaan van de nederzetting Herderewich De Veluwe, zoals wij die nu kennen, zag er in vroegere tijden heel anders […]
Lees verderAenean varius arcu quis magna
Cras sit amet orci ac sem pulvinar facilisis. Morbi porta felis in lectus iaculis, in egestas sapien accumsan.
Donec maximus, massa ut tempor fringilla, ante lectus interdum nisl, et feugiat est tortor nec massa. Sed ac porttitor orci, vitae gravida magna. Integer dui dui, imperdiet vitae faucibus eu, eleifend ac metus. Donec nec leo ullamcorper, ultricies nisi id, euismod risus. Maecenas augue ipsum, ultricies quis blandit a, tempus vitae dui.
Veelgestelde vragen
Watertoren
De watertoren is gebouwd in 1895 en tegenwoordig een tentoonstellingsruimte voor objecten uit WO II.
Meer informatie
Academiegebouw
Een bordje naast de deur vermeldt dat dit gebouw bij de Academie in gebruik is geweest. Later was er de Franse school voor meisjes in gevestigd en de gemeentelijke avondtekenschool ‘Blauwe Stoep’.
Meer informatie
Bastion en Kiekmuur
Oorspronkelijk stond op deze plaats een vrijstaande verdedigingstoren in de voormalige Zuiderzee.
Meer informatie
Botterloods en Vischafslag
De Botterloods en de Vischafslag herinneren aan het visserijverleden van Harderwijk.
Meer informatie
Burger Weeshuis
Vanaf 1555 werden de eerste wezen opgevangen in het Burger Weeshuis. In het jaar 1965 nam de overheid de zorg voor wezen over, het Burger Weeshuis kreeg een andere taak.
Meer informatie
Burgerweeshuispoortje
Vanaf 1650-1872 was het Burgerweeshuis gehuisvest in de Wheme, het pand naast het poortje.
Meer informatie
Catharinakapel
De Catharinakapel (1502) is een overgebleven kapel van het Catharinaklooster, een nonnenklooster dat rond 1450 is gesticht.
Meer informatie
De Luttekepoort
In de oudste tijden heette de Luttekepoort de St. Nicolaaspoort, omdat de weg naar de St. Nicolaaskerk er langs liep. De kerk lag buiten de stadspoort. Deze kerk ging in 1415 door brand verloren.
Meer informatie
Snijkamer
Naast de Hortus Botanicus werd in 1705 een gebouw ingericht als laboratorium, magzijn en anatomiekelder van de Gelderse Academie.
Meer informatie
Vischpoort
De Vischpoort is eigendom van de gemeente Harderwijk en wordt beheerd door Herderewich.
Meer informatie
Hierden – Essenburgh
De Essenburgh dateert uit 1652 en is gebouwd door Johan Coolwagen. Van 1721 tot 1813 was het landgoed in het bezit van de familie Van Westervelt.
Meer informatie
Hierden – Bheene’s Boerderie
Meer informatie
Hierden – Dorpskerk
Meer informatie
Hierden – Grevenhofsweg 6
Zowel de oorspronkelijke varkensstal als het bakhuis zijn van historische waarde.
Meer informatie
Hierden – Ottenstein
Meer informatie
Hierden – Wijtgraaf 18
Meer informatie
Hortus Botanicus
De Hortus Botanicus werd in 1693 aangelegd voor de Gelderse Academie.
Meer informatie
Kantongerecht
Dit statige herenhuis, gebouwd in Lodewijk XV-stijl, dateert in de huidige vorm uit de achttiende eeuw. De kern van het herenhuis is veel ouder en dateert van kort na de grote stadsbrand in 1503
Meer informatie
Kelder Hollandse Tuin
De kelder van Bruggestraat 10 is een overblijfsel van een middeleeuwse herberg De Hollandse Tuin
Meer informatie
Molen De Hoop
Op 18 september 1999 vond de officiële opening van de huidige molen De Hoop plaats. Met hulp van de wind en vele vrijwilligers en sponsoren draaien de wieken van De Hoop al vele jaren. De molen doet nog altijd dienst als korenmolen en is een plek voo
Meer informatie
Oude Blokhuis
In 1310 bouwde graaf Reinoud I een huis tegen de stadsmuur aan. Enkele jaren daarna (1315) verbouwde hij deze woning toto een stadskasteel, later Oude Blokhuis genoemd.
Meer informatie
Plantagekerk
De Plantagekerk is gebouwd in 1932, naar het ontwerp van de Harderwijker architect P.H. van Lonkhuyzen. De kerk is genoemd naar de wijknaam (Plantagebuurt).
Meer informatie
Sanatorium Sonnevanck
Een aantal mannen besloten in 1904 tot de oprichting van de Vereniging voor Christelijk Hulpbetoon aan Tuberculoselijders. Al in 1905 kon grond voor een sanatorium in de bossen bij Harderwijk worden aangekocht.
Meer informatie
Scheperij Veluvia
Meer informatie
Smeepoort
De Smeepoort is een van de drie stadspoorten (aan de landzijde) en lag (en ligt nog) aan de zuidelijke ingang van de stad.
Meer informatie
Stadsmuseum
Het Stadsmuseum is gevestigd in een voormalig herenhuis in de Lodewijk XVI-stijl.
Meer informatie
Stadsmuur en rondeel
Tussen de voormalige Luttekepoort en Smeepoort staan nu nog stadsmuren met een weergang op bogen en een bouwsel dat een rondeel wordt genoemd.
Meer informatie
Synagoge
In het centrum van Harderwijk staat de voormalige synagoge. Het is een van de weinige fysieke monumenten die nog herinnert aan het Joodse verleden van Harderwijk.
Meer informatie
Vanghentoren
De Vanghentoren was de toegang tot het naastgelegen Blokhuis, tot 1393 de woning van de graven van Gelre.
Meer informatie
Vischmarkt 55 en 57
Aan de noordzijde van de Vischmarkt ligt een groot patriciërshuis uit 1757, dat lange tijd de Burgemeesterswoning van Harderwijk was. Dit huis is gebouwd in opdracht van Willem Hendrik van Steenbergen.
Meer informatie
Oude Stadhuis op de Markt
Op de plek waar nu het gerenoveerde oude stadhuis staat, stond voor de grote stadsbrand in 1503 het huis der gemeente.
Meer informatie
Linnaeustorentje
Het Linnaeustorentje, gebouwd in de 16e eeuw, deed dienst als trappenhuis, de inpandige wenteltrap gaf toegang tot de etages van de Commanderij, het hoofdkwartier van de Johannieterorde
Meer informatie
Fraterhuis en Pesthuis
Het fraterhuis ligt aan de straat van Sevenhuysen.
Meer informatie
Grote Kerk
De Grote Kerk te Harderwijk is een kruisbasiliek in gotische stijl die gedeeltelijk uit de 14e en de 15e eeuw dateert.
Meer informatie
Dwangburcht
Tijdens archeologische opgravingen in 2022 zijn resten van de Dwangburcht teruggevonden
Meer informatie
Watertoren
De watertoren is gebouwd in 1895 en tegenwoordig een tentoonstellingsruimte voor objecten uit WO II.
Meer informatie
Academiegebouw
Een bordje naast de deur vermeldt dat dit gebouw bij de Academie in gebruik is geweest. Later was er de Franse school voor meisjes in gevestigd en de gemeentelijke avondtekenschool ‘Blauwe Stoep’.
Meer informatie
Bastion en Kiekmuur
Oorspronkelijk stond op deze plaats een vrijstaande verdedigingstoren in de voormalige Zuiderzee.
Meer informatie
Botterloods en Vischafslag
De Botterloods en de Vischafslag herinneren aan het visserijverleden van Harderwijk.
Meer informatie
Burger Weeshuis
Vanaf 1555 werden de eerste wezen opgevangen in het Burger Weeshuis. In het jaar 1965 nam de overheid de zorg voor wezen over, het Burger Weeshuis kreeg een andere taak.
Meer informatie
Burgerweeshuispoortje
Vanaf 1650-1872 was het Burgerweeshuis gehuisvest in de Wheme, het pand naast het poortje.
Meer informatie
Catharinakapel
De Catharinakapel (1502) is een overgebleven kapel van het Catharinaklooster, een nonnenklooster dat rond 1450 is gesticht.
Meer informatie
De Luttekepoort
In de oudste tijden heette de Luttekepoort de St. Nicolaaspoort, omdat de weg naar de St. Nicolaaskerk er langs liep. De kerk lag buiten de stadspoort. Deze kerk ging in 1415 door brand verloren.
Meer informatie
Snijkamer
Naast de Hortus Botanicus werd in 1705 een gebouw ingericht als laboratorium, magzijn en anatomiekelder van de Gelderse Academie.
Meer informatie
Vischpoort
De Vischpoort is eigendom van de gemeente Harderwijk en wordt beheerd door Herderewich.
Meer informatie
Hierden – Essenburgh
De Essenburgh dateert uit 1652 en is gebouwd door Johan Coolwagen. Van 1721 tot 1813 was het landgoed in het bezit van de familie Van Westervelt.
Meer informatie
Hierden – Bheene’s Boerderie
Meer informatie
Hierden – Dorpskerk
Meer informatie
Hierden – Grevenhofsweg 6
Zowel de oorspronkelijke varkensstal als het bakhuis zijn van historische waarde.
Meer informatie
Hierden – Ottenstein
Meer informatie
Hierden – Wijtgraaf 18
Meer informatie
Hortus Botanicus
De Hortus Botanicus werd in 1693 aangelegd voor de Gelderse Academie.
Meer informatie
Kantongerecht
Dit statige herenhuis, gebouwd in Lodewijk XV-stijl, dateert in de huidige vorm uit de achttiende eeuw. De kern van het herenhuis is veel ouder en dateert van kort na de grote stadsbrand in 1503
Meer informatie
Kelder Hollandse Tuin
De kelder van Bruggestraat 10 is een overblijfsel van een middeleeuwse herberg De Hollandse Tuin
Meer informatie
Molen De Hoop
Op 18 september 1999 vond de officiële opening van de huidige molen De Hoop plaats. Met hulp van de wind en vele vrijwilligers en sponsoren draaien de wieken van De Hoop al vele jaren. De molen doet nog altijd dienst als korenmolen en is een plek voo
Meer informatie
Oude Blokhuis
In 1310 bouwde graaf Reinoud I een huis tegen de stadsmuur aan. Enkele jaren daarna (1315) verbouwde hij deze woning toto een stadskasteel, later Oude Blokhuis genoemd.
Meer informatie
Plantagekerk
De Plantagekerk is gebouwd in 1932, naar het ontwerp van de Harderwijker architect P.H. van Lonkhuyzen. De kerk is genoemd naar de wijknaam (Plantagebuurt).
Meer informatie
Sanatorium Sonnevanck
Een aantal mannen besloten in 1904 tot de oprichting van de Vereniging voor Christelijk Hulpbetoon aan Tuberculoselijders. Al in 1905 kon grond voor een sanatorium in de bossen bij Harderwijk worden aangekocht.
Meer informatie
Scheperij Veluvia
Meer informatie
Smeepoort
De Smeepoort is een van de drie stadspoorten (aan de landzijde) en lag (en ligt nog) aan de zuidelijke ingang van de stad.
Meer informatie
Stadsmuseum
Het Stadsmuseum is gevestigd in een voormalig herenhuis in de Lodewijk XVI-stijl.
Meer informatie
Stadsmuur en rondeel
Tussen de voormalige Luttekepoort en Smeepoort staan nu nog stadsmuren met een weergang op bogen en een bouwsel dat een rondeel wordt genoemd.
Meer informatie
Synagoge
In het centrum van Harderwijk staat de voormalige synagoge. Het is een van de weinige fysieke monumenten die nog herinnert aan het Joodse verleden van Harderwijk.
Meer informatie
Vanghentoren
De Vanghentoren was de toegang tot het naastgelegen Blokhuis, tot 1393 de woning van de graven van Gelre.
Meer informatie
Vischmarkt 55 en 57
Aan de noordzijde van de Vischmarkt ligt een groot patriciërshuis uit 1757, dat lange tijd de Burgemeesterswoning van Harderwijk was. Dit huis is gebouwd in opdracht van Willem Hendrik van Steenbergen.
Meer informatie
Oude Stadhuis op de Markt
Op de plek waar nu het gerenoveerde oude stadhuis staat, stond voor de grote stadsbrand in 1503 het huis der gemeente.
Meer informatie
Linnaeustorentje
Het Linnaeustorentje, gebouwd in de 16e eeuw, deed dienst als trappenhuis, de inpandige wenteltrap gaf toegang tot de etages van de Commanderij, het hoofdkwartier van de Johannieterorde
Meer informatie
Fraterhuis en Pesthuis
Het fraterhuis ligt aan de straat van Sevenhuysen.
Meer informatie
Grote Kerk
De Grote Kerk te Harderwijk is een kruisbasiliek in gotische stijl die gedeeltelijk uit de 14e en de 15e eeuw dateert.
Meer informatie
Dwangburcht
Tijdens archeologische opgravingen in 2022 zijn resten van de Dwangburcht teruggevonden
Meer informatie