De universiteit van Harderwijk (1648-1811)

Tussen 1648 en 1811 had Harderwijk een universiteit. Restanten daarvan zijn nog zichtbaar in de Academiestraat, het Linnaeustorentje, de Catharinakapel, de Snijckamer en De Hortus. De Hortus Botanicus was beroemd; de kruidentuin met de Ginkgo biloba bestaat nog steeds en is te bezoeken.

Sinds 1600 was het gymnasium gevestigd in de kapel van het Sint Catharinaklooster. In 1648 kreeg Harderwijk de toezegging de bovenbouw van dit gymnasium om te mogen vormen tot universiteit. Dit als compensatie voor de economische teloorgang van de stad in de 16e en 17e eeuw. De stad kreeg ten behoeven van de universiteit van het Gelderse gewest ongeveer 8.000 gulden per jaar. Die steun bleef vaak uit, waardoor de universiteit een van de armste van het land werd. Studenten konden er de vakken theologie, rechten, geneeskunde, filosofie, geschiedenis en welsprekendheid volgen, en promoveren tot doctor. Promoveren in Harderwijk was snel en goedkoop. Colleges volgen of onderzoek doen en een proefschrift schrijven hoefde niet per se in Harderwijk. Studenten kwamen van ver, lieten hun proefschrift drukken, deden een Latijns examen en kregen bij succes hun titel. Dat maakte Harderwijk aantrekkelijk voor minder vermogende studenten.

Beroemde namen

Onder de afgestudeerden waren Carolus Linnaeus, Herman Boerhaave, Herman Willem Daendels en Constantijn Huygens. Hun aanwezigheid gaf de stad in de 18e eeuw status en bracht bedrijvigheid voor herbergen en drukkerijen.

Einde en reputatie

Aan het eind van de 18e eeuw liep het studentenaantal terug. In 1811 hief Lodewijk Napoleon de universiteit op.  Hij was van mening dat Nederland te klein was voor haar vele universiteiten. Koning Willem I probeerde in 1815 de universiteit nieuwe leven in te blazen door haar om te dopen tot een rijksatheneum. In 1818 sloot het instituut definitief haar poorten. Wat bleef was een spottend rijmpje over ‘gekochte’ promoties. ‘Harderwijk is een stad van negotie. Men verkoopt er bokking, blauwbessen en bullen van promotie’. Hiermee werd verondersteld dat je een titel kon kopen, maar bewezen is deze stelling nooit.