Visserij (19e eeuw)

Tot de bouw van de Afsluitdijk in 1932 leefde een flink aantal gezinnen van wat de Zuiderzee te bieden had. Al in 1443 kreeg Harderwijk het stapelrecht op alle gevangen vis tussen Muiden en Kampen. Dat betekende dat al die vis hier moest worden verkocht. Dat gebeurde niet bij de Vischpoort maar bij de Hoge Bruggepoort, aan het begin van de Vijhestraat. Naar schatting zorgde de visserij in de negentiende en het begin van de twintigste eeuw voor zo’n tien tot twintig procent van de werkgelegenheid in Harderwijk.

Haven

Het grote probleem voor Harderwijk was dat de stad geen haven had. De schepen meerden nog steeds af aan de steigers bij de twee zeepoorten. Al in 1549 werd een plan ingediend voor het aanleggen van een haven. Er volgden daarna nog diverse andere plannen. Maar ook deze plannen werden niet doorgezet. Pas in 1650 werd het werk voor de aanleg van een haven aanbesteed. Het ontwerp was van Leeghwater. In 1655 was de haven gereed en functioneel. Deze
kleine haven lag aan twee pieren tussen beide zeepoorten. Na een hevige noordwesterstorm werd 50 de haven in 1669 alweer vernield, maar al snel kon de haven worden hersteld. In 1715 werd aan de oostzijde van de stad in de bocht van de zeebeer een opening van 24 voet gemaakt, waardoor tussen de zeebeer en de wal een kleine schuilhaven ontstond, de Nieuwe Haven. In 1739 volgde een uitbreiding. Tot een volwassen haven is het in deze tijd echter nooit gekomen.

Garnalenpellerij

In Harderwijk waren rond 1900 zeker vier garnalenpellerijen die soms wel 300 vrouwen aan het werk hadden. Voor hen was dat een mooie bijverdienste. De manden met ongepelde garnalen werden aan huis gebracht waar het pellen kon plaatsvinden. De gepelde garnalen werden weer opgehaald en de schillen gingen bij het afval. Garnalenpellen gebeurde thuis en naast de vrouwen konden ook kinderen goed meedoen. Het was een mooie bijverdienste voor het hele gezin. De garnalen werden naar Amsterdam vervoerd en daar als lekkernij verkocht. Ook werden ze naar Engeland geëxporteerd. De vishandel van de gebroeders Eibert en Beert den Herder verdiende er goed aan. Tot aan 1914, toen kwam door de 1ste Wereldoorlog de klad in de handel met Engeland. Nederland was neutraal maar het bevaren van de Noordzee werd een gevaarlijke aangelegenheid.

Nevenactiviteiten

De visserij gaf ook werkgelegenheid aan wal: er waren scheepstimmerlieden nodig, zeilmakers, nettenbreiers en nettenboeters, taanders. Een keer per jaar moest het schip naar de werf om goed nagekeken te worden. Vlak bij molen De Hoop is nog steeds een scheepshelling te zien waar schepen op het droge werden getrokken. Soms werd de smid erbij geroepen om het ijzerwerk aan boord te repareren.